Bron: nrc.nl/handelsblad / 19 januari 2015 / Door Aai Schaberg.

Dwing burgers niet in mediation.

De VVD wil de burger tot mediation dwingen alvorens naar de rechter te stappen. Onverstandig, meent Aai Schaberg.

Aai Schaberg is advocaat,
MfN-registermediator en bestuurslid van de Nederlandse Vereniging voor Mediation Advocaten (NVVMA). Hij schreef dit artikel op persoonlijke titel.

De VVD wil de rechter ontlasten door mediation te bevorderen: het oplossen van geschillen door partijen zelf, onder leiding van een onafhankelijke derde. Deze week worden wetsvoorstellen daartoe van VVD’er Ard van der Steur in het parlement behandeld. Hij denkt mediation te kunnen bevorderen met verregaande regelgeving.

Als het aan hem ligt, krijgen ruziënde partijen de verplichting om eerst mediation te beproeven voordat zij naar de rechter stappen. Maar daarmee wordt de toegang tot de rechter verder uitgehold, een tendens die we ook op andere terreinen zien. Verhoging van de griffierechten en bezuinigingen op de gefinancierde rechtshulp zijn daarvan schrijnende voorbeelden.

De vrijheid die een mediator nu nog heeft, wil de VVD tegelijk aan banden leggen. Er moet een door de minister gereguleerde en gecontroleerde overheidsmediator komen. Overheidsinstellingen zouden verplicht van zo’n mediator gebruik moeten maken. Daarmee wordt aan de onafhankelijkheid van het vak geknaagd.

Ieder weldenkend mens zal het er mee eens zijn dat geschillen beter buiten de rechter kunnen worden opgelost. Mediation kan daarbij een goed instrument zijn, maar uit niets blijkt dat wetgeving mediation zal bevorderen en zal leiden tot oplossing van de overbelaste rechtspraak.

Het is de reflex van de politiek: er is een probleem, dus er moet een wet komen om dat op te lossen. Over de vraag of de voorgestelde wet misschien averechts zou kunnen werken, bekommeren politici zich niet. Ook niet over de vraag of een wettelijke regeling met een andere inhoud de oplossing van het probleem wél dichterbij kan brengen. Dit klemt te meer omdat de politieke partij van de initiatiefnemer van de wetsvoorstellen deregulering voorstaat.

De Orde van Advocaten heeft zich weliswaar achter de doelstelling van de wetsvoorstellen geschaard, maar niet achter de uitwerking daarvan. De Orde benadrukt terecht dat de verplichting van partijen om de rechter gemotiveerd te berichten waarom van mediation is afgezien, niet strookt met het uitgangspunt van vrijwilligheid. Daarmee is het rechtsstatelijke beginsel van de autonomie van partijen in het geding.

“Beter om alleen de waarden van mediation vast te leggen.
Dit voorstel holt vak en recht uit”

Waarom dan toch deze wet? Ard van der Steur ziet mediation geplaatst naast arbitrage en bindend advies. Deze oplossingsmethoden zijn ook wettelijk geregeld, maar niet met allerlei details over de persoon van de arbiter en de bindend adviseur. Van der Steur stelt namelijk voor dat de mediator moet voldoen aan wettelijk geregelde kwaliteitseisen. In de nieuwe arbitragewet is er juist bewust van afgezien om de figuur van arbiter te reguleren.

Zoals minister Opstelten van Veiligheid en Justitie in een brief aan de Eerste en Tweede Kamer kenbaar heeft gemaakt, is het vanzelfsprekend van belang om kwaliteit te stimuleren, en waar nodig te borgen. Maar waarom dat niet overgelaten aan de markt, zoals dat in geval van arbitrage, een toch wijdverbreid systeem van geschillenbeslechting, ook gebeurt?

Zo hanteert de Mediators Federatie Nederland (MfN) al jaren een eigen register voor mediators met opleidings-, ervarings- en kwaliteitseisen. Ook is onafhankelijke tuchtrechtspraak voor bij de MfN geregistreerde mediators afdoende geregeld.

Waar mediation kennelijk een volwaardig alternatief voor traditionele rechtspraak moet zijn, gaat het niet aan dat straks de minister beschikt wie wel en wie niet in het door hemzelf gecontroleerde register wordt opgenomen. Al helemaal niet omdat overheidsinstellingen verplicht gebruik moeten maken van mediators uit dat register. Daarmee wordt op onacceptabele wijze inbreuk gemaakt op het beginsel van onafhankelijkheid en vrijheid van keuze van een mediator.

Van der Steur had zich kunnen beperken tot vastlegging van de kernwaarden van mediation: vrijwilligheid, vrijblijvendheid, vertrouwelijkheid, onafhankelijkheid en neutraliteit van de mediator en het respecteren van de partijautonomie. Dit gecombineerd met een laagdrempelige, ook van de overheid onafhankelijke tuchtrechtspraak. Die elementen bepalen de kwaliteit en het succes van mediation.

Het is spijtig dat politici niet worden afgerekend op het afscha!en van wetgeving maar op de veelal onnodige implementatie ervan. Onze oud-Nationale Ombudsman Alex Brenninkmeijer zei het onlangs zo: “De overheid zou eens … moeten ophouden met steeds weer nieuwe wetgeving en bijstelling van wetgeving. De verhouding tussen overheid en burger raakt … vastgeketend door een wirwar van regels die niemand meer snapt.” Welaan, de Tweede Kamer is nu eerst aan het woord.


Een versie van dit artikel verscheen op maandag 19 januari 2015 in NRC Handelsblad. Op dit artikel rust auteursrecht van NRC Media BV, respectievelijk van de oorspronkelijke auteur.

Zie: nrc.nl/handelsblad/van/2015/januari/19/dwing-burgers-niet-in-mediation

School voor Mediation

Mediation nieuws