Interview met Ron Henkes, trainer, coach, procesbegeleider en docent bij de School voor Mediation.

Mensen naar elkaar laten luisteren, hoe doe je dat?

Door Laura Vaessen.

Vertel eens wat meer over jezelf?

Ik ben ooit begonnen als fysiotherapeut, daarna heb ik de opleiding haptonomie gevolgd. In de Haptonomie heb ik geleerd voelen en denken te onderscheiden. In mijn werk als haptonoom was ik altijd op zoek naar de onderliggende vraag die mijn cliënten hadden: ‘Wat heeft mijn klacht met mij te maken?’ Ik wilde hier meer van weten. Ik had het idee dat er meer was dan voelen en denken alleen. En ging op zoek naar een passende opleiding. Ik kwam bij ‘Levenslijnen’ terecht, biografisch coachen. Dynamische Oordeelsvorming (DO) lag ten grondslag aan deze opleiding.

Kwam je daar voor het eerst met dynamische oordeelsvorming in contact?

Ja, dat klopt. Mijn vermoedens werden plotsklaps in heldere woorden gevat. Het gaf meteen overzicht. Ik zag ineens een totaal concept dat meteen klopte.

Wat waren die vermoedens?

Dat er naast denken en voelen ook nog andere belangen zijn om je oordeel te vormen, namelijk: willen, waarnemen en handelen. Na deze ontdekking ben ik meteen de trainingsopleiding DO gaan doen.

Wat is dynamische oordeelsvorming?

In het moment heb je altijd een oordeel; hoe het zit, wat moet gebeuren. Meestal zijn deze oordelen niet bewust of weinig gefundeerd. DO maakt je hier meer bewust van, zodat je betere besluiten kunt nemen. Een methode waarbij je tot zo objectief mogelijke oordelen komt, en waarbij het uitgangspunt het hier en nu is.

Hoe gaat het in zijn werk?

Door vragen te stellen. Kijkend naar het verleden: wat zijn de feiten en wat zijn mijn aannames. Dit bestaat uit waarnemen en denken. Kijkend naar de toekomst: wat is nou belang, wat zijn mijn doelen en wat zijn oplossingen? De kern: voelen, staat in het midden. Voelen overschaduwt vaak je andere vermogens. Door aannames uit te filteren onderscheid je waarnemen van denken. Achter elke vraag zit namelijk zorg en behoefte. In een conflict zit ook altijd zorg en behoefte. Hier sluit het aan bij mediation.

Heb je een voorbeeld?

Een boze ouder die de schoolleider aanspreekt: Die invaller heeft mijn kind te hard aangepakt!
Ik stel een paar vragen: wat is er precies gebeurd? Je klinkt erg boos, wat maakt je nu boos? Wat zou je willen? Wat wil je van de schoolleider…?
Al snel blijkt dat de ouder naast dat hij een norm heeft over hoe je omgaat met kinderen, zich zorgen maakt over de kwaliteit van de invaller en daarmee over de kwaliteit van het onderwijs. Hij wil graag weten hoe de schoolleider het invalbeleid opgezet heeft en ouders daarvan op de hoogte houdt.

Je hebt nooit geen oordeel. Van belang is, hoe ga je daarmee om.
– Lex Bos

De meeste strijd in de buiten­wereld onstaat door gebrek aan innerlijke strijd om het juiste oordeel.
– Lex Bos

Hoe is deze methode ontstaan?

In de jaren 70 bestond een theorie over oordeels- en besluitvorming die uitging van het lineaire proces van BOB (beeld – oordeel – besluit). Lex Bos (organisatie-adviseur) deed hier onderzoek naar en concludeerde dat het helemaal geen lineair proces is, maar dynamisch. Hij heeft in 1974 het proefschrift ‘Oordeelsvorming in groepen’ geschreven wat de basis is voor DO. Het is dus een Nederlandse methode. Vanuit Nederland wordt deze methode nu verspreid over de wereld door Stichting Dialoog.

Wat hebben we eraan?

Enerzijds heeft een mediator en ieder ander te maken met eigen oordelen. Als je er bewuster van wordt wat deze zijn en hoe je ze gevormd hebt (of hoe ze jou gevormd hebben?) kun je ze gemakkelijker achterwege laten. Iedereen heeft namelijk oordelen en je uit ze toch, ook al denk je van niet. Dit doet afbreuk aan je neutraliteit.
Anderzijds is het een kapstok om te kijken waar mensen (je partijen) zich bewegen. Door te kijken naar het verleden: wat zijn de feiten en wat zijn hun aannames. En kijkend naar de toekomst: wat is nou het/hun belang, wat zijn doelen en wat zijn oplossingen. Wat voelen ze in het midden (zie het model Dynamisch Oordeelsvorming). Met dat gevoel wordt geoordeeld en klopt dat wel? Door deze manier van vragen stellen kun je helderheid, ruimte, rust en oplossing in emotie verkrijgen. Zo kunnen mensen weer naar elkaar luisteren.

Hoe ben je bij de School voor Mediation terecht gekomen?

In mijn werk ben ik continu bezig met de thema’s samenwerken en conflicthantering. Ik werk met veel teams waarin de communicatie regelmatig stokt. Omdat mediation een mooie aanvulling is op mijn werk wilde ik graag de opleiding gaan doen. In gesprek met Leonarda Telling kwamen we tot de conclusie dat we ook voor elkaar wat konden betekenen. DO is zeer toepasbaar in de mediation. Het wordt nu ook explicieter onderdeel van de basisopleiding. Wat me aansprak bij de School voor Mediation is dat de mens centraal staat, zoals bij DO mens en voelen in het midden staat. Het sluit naadloos op elkaar aan.

Nu geef je sinds 1,5 jaar de workshop ‘De kunst van het vragen stellen’. Hoe ziet zo’n workshop eruit?

In de workshop ga je op zoek naar wat je helpt en tegen houdt om vanuit interesse in de ander vragen te stellen, je gaat verschillende soorten vragen oefenen. Omdat je eigen oordeel nog al eens in de weg zit oefenen we met introvisie: een middel om stil te staan bij je gevoel. Wat is jouw gevoel wat je op/bij een situatie hebt en je onderliggende primaire (voor)oordeel. Dit leidt er toe dat je meer rust krijgt, je eigen oordelen onderkent en kunt parkeren en je je makkelijker op de ander kunt richten. Het is een ervaringsgerichte, actieve middag met als doel inzicht te verwerven hoe je de methode actief in het dagelijkse leven kunt inzetten.

En tot slot: Wat ís de kunst van het vragen stellen?

Zó vragen stellen dat je belangeloos de ander tevoorschijn kan laten komen.

Dank je wel Ron.

Ook leren de juiste vragen te stellen?
Workshop ‘Het lastige gesprek’.


School voor Mediation

Docent aan het woord